Het onvermogen om oorlogservaringen te verwoorden of te verbeelden wordt door schrijvers en kunstenaars uit alle tijden aangehaald. Echter, vaak trachten ze juist datgene te doen wat ze net voor onmogelijk hadden gehouden. Zij die de trauma\u2019s van oorlog ervaren worden zelf vaak verscheurd tussen de behoefte om te herinneren en de noodzakelijkheid om te vergeten. Het geheugen speelt bij dit dilemma een centrale rol. Linda Ginzburg beschrijft in haar novelle\u00a0Omsingeld, notities van een belegerde<\/em>\u00a0(1983) over haar ervaringen tijdens het beleg van Leningrad door de Duitsers, het dilemma tussen de behoefte te verbeelden en het verlangen te vergeten: \u201cWe nemen de vergeet-wet in acht, een van de hoekstenen van het sociale leven, samen met de geheugen-wet \u2014 de wet van geschiedenis en kunst, schuld en berouw.\u201d Het geheugen wordt weleens het krachtigste en onoverwinnelijkste wapen genoemd dat er is. Onze herinneringen maken ons inderdaad tot mens. Maar ze worden continu ge\u00efnterpreteerd en herschreven.<\/p>\n De schilder Goya, die de eerste echte realistische schilder van oorlogssc\u00e8nes wordt genoemd, maakte zijn beroemde serie\u00a0Los desastres de la guerra<\/em>\u00a0over de Spaanse burgeroorlog van 1808-1813 niet naar aanleiding van eigen ervaringen, noch in een realistische stijl, ook al lijkt zijn commentaar in onderschriften op het tegendeel te wijzen: \u201cIk heb het gezien\u201d, \u201cDit is de waarheid\u201d, \u201cHier kan men niet naar kijken\u201d. Goya beeldt de oorlog niet letterlijk af, maar laat de essentie van oorlog zien.<\/p>\n De werken in\u00a0Soft Target\u2026<\/em>\u00a0gaan voorbij aan de letterlijke registratie van oorlogsleed, maar ook aan de representatie van oorlog in de media, die veel hedendaagse kunstenaars tot onderwerp hebben. De deelnemende kunstenaars kijken verder dan de \u2018waarheid\u2019 van het letterlijke beeld. Ze accepteren geen simplificerende interpretaties van werkelijkheid en fictie, goed en fout, wij en zij, vriend en vijand. Hun beelden wijken af van de werkelijkheid, werken haar om, manipuleren haar, maken haar leugenachtig en maken haar leugenachtigheid zichtbaar. Toch zijn deze werken geen pamfletten tegen oorlog, geen agitprop voor oorlog. Geen van de kunstenaars denkt dat zijn of haar werk de loop van een oorlog zal be\u00efnvloeden, of de publieke of politieke opinie zal doen omkeren. In plaats daarvan zijn deze werken intense pogingen om het fenomeen oorlog en zijn gevolgen voor het leven van individuele mensen te vatten. Het zijn werken die dwingen tot reflectie, tot het opzij zetten van vooroordelen en tot het nadenken over je eigen positie, over \u201cWat als…?\u201d<\/p>\n Voor degene die op zoek is naar een \u2018shock-and-awe\u2019 schouwspel, is\u00a0Soft Target\u2026<\/em>\u00a0het verkeerde doelwit. Ook voor de bezoeker die de tentoonstelling snel wil consumeren is\u00a0Soft Target\u2026<\/em>ongeschikt: alleen al aan film en video is er veertien uur materiaal te zien. De uitgebreide hoeveelheid film- en videomateriaal die de bezoekers ter beschikking wordt gesteld, is een reflectie van onze overtuiging dat voor het verkrijgen van een nieuw begrip van het complexe fenomeen oorlog concentratie, openheid en nieuwe perspectieven nodig zijn.\u00a0Soft Target\u2026<\/em>\u00a0gaat verder dan conventionele representaties en gemakkelijke antwoorden en geeft de bezoekers de mogelijkheid op te gaan in verschillende verhalen en standpunten over oorlog en geweldkwesties die inderdaad meer en meer een onderdeel worden van onze eigen dagelijkse, nabije realiteit.<\/p>\n Deze tentoonstelling is samengesteld door Brigitte van der Sande.<\/p>\n Werken<\/strong><\/p>\n Adela Peeva Wanneer een bekende melodie in een caf\u00e9 op de achtergrond te horen is, herkennen de Bulgaarse\u00a0Adela Peeva\u00a0en haar vrienden (van Griekse, Macedonische, Servische en Turkse afkomst) het stuk voor stuk als hun eigen nationale lied. Zij discussi\u00ebren over de genealogie van het lied. Dit is voor Peeva aanleiding om een reis door de landen van de Balkan te ondernemen om meer te weten te komen over de herkomst van dit lied. Onderweg ondervraagt zij mensen over het lied en vraagt aan sommigen het voor haar uit te voeren. Hoewel het iedere keer verschijnt met verschillende teksten, ritmes en interpretaties (als een klaagzang, een religieuze hymne, een liefdeslied of een militaire mars) herkennen we het telkens duidelijk als hetzelfde lied. Niet alleen blijkt iedereen het te kennen, iedereen beweert tevens dat het tot zijn of haar eigen nationale traditie behoort. Dit wordt pijnlijk duidelijk wanneer er een rel uitbreekt op het moment dat Peeva per ongeluk een Bosnische versie van de compositie opzet in een pub vol Servi\u00ebrs, of wanneer zij, terug thuis in Bulgarije, vergelijkbare reacties oproept als zij claimt dat het lied hoogstwaarschijnlijk van Turkse origine is. Peeva documenteert op deze manier hoe een gewoon lied tot een instrument van fanatiek nationalisme kan worden en een metafoor vormt voor de explosieve relaties in de landen van de Balkan.<\/p>\n Adela Peeva, geboren 1947, woont en werkt in Sofia. Korte selectie van films:\u00a0Born from the Ashes<\/em>, 2001;\u00a0The Unwanted<\/em>, 2000;\u00a0The Right to Choose<\/em>, 1998;\u00a0In the mountain of Bulgaria<\/em>, 1997.<\/p>\n Aernout Mik In\u00a0Refraction<\/em>\u00a0brengt\u00a0Aernout Mik\u00a0ons naar een ramplocatie in een onbestemde omgeving ergens op een weg, midden in een leeg, onbewoond landschap. Een bus is omgeslagen en ligt op \u00e9\u00e9n zijde. Ploegen mensen\u2014medici, brandweermannen, politie\u2014bieden eerste hulp en voeren hun werk geconcentreerd uit. Wij neigen er naar om de plek grondig op gruwelijkheden te scannen, getraind als wij zijn door de media met hun \u2018shock-and-awe\u2019 tactiek wanneer zij over rampgebieden rapporteren. Maar behalve een paar mensen die naast de weg zitten en zich in dekens warmen, zijn er geen slachtoffers van het ongeluk te zien. Mik leidt op een actieve manier onze blik weg van het centrum van het gebeuren, alsof hij suggereert dat het een te gewone sc\u00e8ne is om als spektakel te behandelen. In plaats daarvan laat hij de reddingswerkers hun werk doen op hun gebruikelijke manier. Zonder betrokkenheid reageren zij op de situatie alsof zij een vaak herhaald, routinematig protocol volgen. Zelfs de kudde schapen en varkens die dwars door de sc\u00e8ne loopt, veroorzaakt geen opschudding. Door de focus te verschuiven van de catastrofe naar de gevolgen ervan waarop professioneel met geritualiseerd gedrag wordt gereageerd, signaleert Mik de mogelijkheid dat dit ons nieuwe soort van \u2019normaliteit\u2019 is geworden.<\/p>\n Alain Resnais Resnais\u2019\u00a0Nuit et Brouillard<\/em>, de eerste film na W.O. II waarin authentieke opnamen uit de concentratiekampen aan een groot publiek getoond werden, veroorzaakte in Europa een grote huivering en maakte een discussie los die tot op de dag van vandaag voortduurt. In tegenstelling tot Claude Lanzmann in zijn negen uur durende documentaire\u00a0Shoah<\/em>\u00a0uit 1985 met \u2018droge\u2019 getuigenissen van overlevenden, kiest Resnais ervoor om in zijn korte documentaire de gruwelijke zwart-wit opnames uit de kampen te gebruiken, afgewisseld met kleurenopnames van de resten van Auschwitz in 1955, en begeleid door een po\u00ebtische tekst en muziek. Het belang van Jean Cayrols tekst wordt benadrukt door de vertalingen die de dichters Victor van Vriesland en Paul Celan maakten voor de Nederlandse en Duitse versies van de film. Beeld en commentaar werken nauw samen in een poging om het onvoorstelbare voorstelbaar te maken. De betekenis van de jodenvervolging beperkt Resnais niet tot een afgesloten verleden, hij trekt haar door naar het heden en de toekomst. De film eindigt met: \u201c[\u2026] wij die veinzen te geloven dat [dat] alles alleen maar bij een enkele tijd en een enkel land hoort en die vergeten om ons heen te kijken en die niet horen dat er eindeloos kreten klinken.\u201d<\/p>\n Alain Resnais, geboren 1922, woont en werkt in Parijs. Korte selectie van films:\u00a0Pas sur la bouche<\/em>, 2003;\u00a0On conna\u00eet la chanson<\/em>, 1997;\u00a0Contre l\u2019Oubli<\/em>, 1991;\u00a0Loin du Vietnam<\/em>, 1967;\u00a0Hiroshima mon amour<\/em>, 1959.<\/p>\n Alfredo Jaar Een doel van\u00a0Alfredo Jaar\u00a0is \u201cto make art out of information most of us would ignore\u201d. Jaar onderzoekt de (on-)mogelijkheden van representatie in zijn werk. Hij confronteert de kijker met sociale, politieke en geografische factoren die ten grondslag liggen aan documentaire beelden en de informatie die wij dagelijks via de media krijgen. Hij trekt de capaciteit van fotografie om emotioneel engagement en reacties van sociale verantwoordelijkheid op te roepen, in twijfel. De installatie\u00a0The Eyes of Gutete Emerita<\/em>\u00a0gaat in op het oorlogsconflict tussen de Hutu\u2019s en de Tutsi\u2019s in Rwanda begin jaren negentig. In de installatie maakt Jaar gebruik van beeld en tekst om de verbeelding van de kijker te (re-)activeren. Op twee lichtbakken verschijnt een tekst waarin op een droge, feitelijke manier een massamoord wordt beschreven vanuit het oogpunt van Gutete Emerita; een vrouw die voor haar ogen haar man en twee zoons afgeslacht zag worden. In een flits, zo kort dat het bijna niet te bevatten is, verschijnt plotseling een paar ogen: de ogen van Gutete Emerita. Jaar lijkt hiermee de onmogelijkheid tot representatie zowel te bevestigen als om te draaien. Door ons in plaats van beelden van de genocide haar ogen te tonen\u2014de enige ogen die het leed werkelijk hebben kunnen waarnemen\u2014plaatst hij ons voor een moment in haar belevingswereld en weet op confronterende wijze de gruwelijkheden van oorlog te verbeelden.<\/p>\n Alfredo Jaar, geboren 1956, woont en werkt in New York. Recente tentoonstellingen (selectie):\u00a0Tom Wesselman,\u00a0Alfredo Jaar, Stefania Galegati<\/em>, MACRO, Museo d\u2019Arte Contemporanea Roma, Rome, 2005;\u00a0Alfredo Jaar: The Eyes of Gutete Emerita<\/em>, The Museum of Fine Arts, Houston, 2005;\u00a0En Guerra<\/em>, Centre de Cultura Contempor\u00e1nia de Barcelona, Barcelona, 2004.<\/p>\n Anri Sala Het grootste deel van\u00a0Anri Sala\u2019s videowerken wordt gekarakteriseerd, zoals de kunstenaar het zelf formuleert, door een \u201crustige syntaxis\u201d die \u201cdetails of tekens in zich opneemt die door de taal nog niet benoemd kunnen worden\u201d.\u00a0Natural Mystic<\/em>\u00a0is hiervan een voorbeeld. Wat treft in dit werk, is een nadrukkelijke betekenis van de stilte, die niet gemakkelijk onder woorden gebracht kan worden. Allereerst wordt de kijker geconfronteerd met een vlak (LCD-) scherm dat, in stilte, een man toont die alleen, met zijn ogen dicht midden in een opnamestudio zit. Een koptelefoon isoleert de toeschouwer van alle omgevingsgeluiden. Wat je hoort is een zacht, bijna fluitend geluid dat de man maakt met zijn mond, maar dat al gauw gaat klinken als een vallende bom. We merken op dat er geen muziek te horen is, het pure geluid van de vallende bom is herkenbaar, maar tegelijkertijd vol ongemakkelijke verwachtingen en ernstige zwaarte. De filosoof Guattari vroeg ooit, wanhopig: \u201cHeb je de oorlog echt gezien?\u201d, als weerwoord tegen het excessieve karakter van de representatie van oorlog. Men kan zich indenken dat, als\u00a0Natural Mystic<\/em>\u00a0uiteindelijk een vraag kan opwerpen, het een vraag zou zijn die ons confronteert met onze onverschilligheid ten opzichte van oorlog, die ons de onmogelijkheid laat zien oorlog te kennen, maar die ons ironisch genoeg ook dichter bij de ervaring van oorlog brengt.<\/p>\n Anri Sala, geboren 1974, woont en werkt in Parijs en Berlijn. Recente tentoonstellingen (selectie):\u00a0Anri Sala-Artist in Focus<\/em>, 34th International Film Festival, Museum Boijmans van Beuningen, Rotterdam, 2005;\u00a0Preis der Nationalgalerie f\u00fcr Junge Kunst 2005<\/em>, Hamburger Bahnhof, Berlijn, 2005;\u00a0Entre chien et loup\/When the Night Calls it a Day<\/em>, ARC Mus\u00e9e d\u2019Art Moderne de la ville de Paris, Parijs, 2004;\u00a0Now I see<\/em>, The Art Institute of Chicago, 2004.<\/p>\n Aryan Kaganof Western 4.33<\/em>\u00a0van\u00a0Aryan Kaganof, in Nederland vroeger bekend als Ian Kerkhof, bestaat uit twee geschiedenissen, die opkomen in de herinnering van een vrachtwagenchauffeur tijdens een rit van Zuid-Afrika naar Namibi\u00eb. De in kleur en \u2018slow motion\u2019 gedraaide sc\u010dne van een lopende jonge Afrikaanse vrouw suggereert een verbroken liefdesgeschiedenis. Deze wordt doorsneden door in zwart\/wit gefilmde beelden van een andere, veel pijnlijker geschiedenis: die van het Namibische Herero-volk, dat door de Duitse kolonisator in concentratiekampen werd gedecimeerd. De kampen zouden later model staan voor kampen als Auschwitz en Treblinka. De titel van de film verwijst niet alleen naar het in Amerika zo populaire filmgenre waarin genocide op een ander volk als een heldhaftige strijd wordt gepresenteerd, maar ook naar een werk van de minimalistische componist John Cage. Een pianist zit 4 minuten en 33 seconden zonder te spelen achter de piano; in de film wordt dezelfde tijd gebruikt voor een stilte in de in alle opzichten beklemmende geluidsband. De jury die Kaganof de eerste prijs voor de beste video uit Afrika toekende op het 12de Festival of African Cinema in Milaan in 2002 schreef: \u201cA reflection recorded in physical pain and in the memory, where images and sounds, the photography and editing, combine to build up a great sensorial and political experience, for a new way of observing and experiencing the relationship with time and space.\u201d<\/p>\n Aryan Kaganof, geboren 1964, woont en werkt in Johannesburg. Recente tentoonstellingen (selectie):\u00a0Recent Works<\/em>, artSPACE, Durban, 2005;\u00a0Sanctuary<\/em>, Muti Gallery, Johannesburg, 2004;\u00a0Post SMS<\/em>, Illuseum, Amsterdam, 2003;\u00a0Sanctuary Mental Space<\/em>, Centraal Museum, Utrecht, 2003.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n Chris Marker Coco Schrijber Deimantas Narkevi\u010dius Jasmila Zbani\u0107 Jean-Jacques Birg\u00e9 Jean-Luc Godard Jules & G\u00e9d\u00e9on Naudet, James Hanlon Kamal Aljafari Maja Bajevic Manel Esparb\u00e9 i Gasca Peter Watkins Renzo Martens Ronald Ophuis Sagi Groner Voor miljoenen mensen op de wereld is oorlog een dagelijkse, nabije realiteit. Voor ons in het Westen is de directe ervaring van oorlog pas sinds kort weer re\u00ebel, nu een diffuse en internationaal opererende groep terroristen zich niet aan de oude \u2018afspraak\u2019 houdt dat oorlogen enkel tussen staten onderling gevoerd worden. Oorlog wordt hiermee onvoorspelbaar, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":10037,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-10036","program_item","type-program_item","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive2.bakonline.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/program_item\/10036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive2.bakonline.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/program_item"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive2.bakonline.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/program_item"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive2.bakonline.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/archive2.bakonline.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/program_item\/10036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17876,"href":"https:\/\/archive2.bakonline.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/program_item\/10036\/revisions\/17876"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive2.bakonline.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive2.bakonline.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nWhose is This Song?
\n<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/archive2.bakonline.org\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Adela-Peeva-300x240.jpg\")
\nRefraction
\n<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/archive2.bakonline.org\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/refraction-300x169.jpg\")
\nNuit et Brouillard<\/em><\/p>\n
\nThe Eyes of Gutete Emerita<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/archive2.bakonline.org\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/alfredo-jaar-300x201.jpg\")
\nNatural Mystic (Tomahawk #2)<\/em><\/p>\n
\nWestern 4.33<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/archive2.bakonline.org\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Kaganof-300x240.jpg\")
<\/p>\n
\nSans Soleil<\/em><\/p>\n
\nFirst Kill<\/em><\/p>\n
\nLegend Coming True<\/em><\/p>\n
\nAfter, After<\/em><\/p>\n
\nThe Sniper<\/em><\/p>\n
\nNotre Musique<\/em><\/p>\n
\n9\/11<\/em><\/p>\n
\nVisit Iraq<\/em><\/p>\n
\nBack in Black<\/em><\/p>\n
\nWarzone<\/em><\/p>\n
\nThe War Game<\/em><\/p>\n
\nEpisode 1<\/em><\/p>\n
\nSrebrenica series<\/em><\/p>\n
\n4.11.02<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"